نقد و بررسی جنگل جوارم سوادکوه | جنگل جوارم سوادکوه | معرفی کامل، مسیر دسترسی، امکانات و نکات سفر

جنگل جوارم سوادکوه کجاست و چه تصویری از آن در ذهن می‌ماند؟

در جاده‌ای که از تهران به سمت فیروزکوه و سپس سوادکوه می‌رسد، جایی هست که سفر ناگهان از «عبور» به «مکث» تبدیل می‌شود؛ همان‌جا که نامش جوارم است. جنگل جوارم در محدوده زیرآب و در شهرستان سوادکوه قرار دارد و برای خیلی از مسافران شمال، بیشتر از آن‌که یک مقصد جداگانه باشد، یک توقف حساب‌شده در دل مسیر است. همین موقعیت جغرافیایی، ارزش آن را بالا برده؛ چون لازم نیست برای رسیدن به آرامش، از جاده‌های فرعی و طولانی عبور کرد.

آنچه از جوارم در ذهن می‌ماند، صرفاً انبوه درختان نیست. جنگل اینجا ریتمی نرم دارد؛ نه آن‌قدر بکر و سخت‌گذر است که فقط طبیعت‌گردهای حرفه‌ای سراغش بروند، نه آن‌قدر شهری و دست‌خورده که حس جنگل بودنش را از دست بدهد. ترکیب سایه‌سار، رطوبت ملایم، صدای برگ‌ها و مسیر دسترسی نسبتاً ساده، آن را به مقصدی مناسب برای خانواده‌ها، گردش‌های کوتاه و سفرهای جاده‌ای تبدیل کرده است.

از نگاه یک راهنمای سفر، جوارم بیشتر به درد کسانی می‌خورد که می‌خواهند چند ساعت از شلوغی جاده فاصله بگیرند، زیر درخت‌ها نفسی تازه کنند و بعد دوباره راهی شوند؛ یا کسانی که ترجیح می‌دهند سفر شمال را با توقفی آرام و کم‌هزینه در دل طبیعت کامل کنند. همین ویژگی ساده اما مهم، دلیل محبوبیت جوارم در سفرهای مازندران است.

در روایت محلی، جوارم به‌خاطر قرار گرفتن در مسیر رفت‌وآمد سوادکوه، همیشه نوعی نقش «ایستگاه تنفس» داشته است؛ جایی برای باز کردن پنجره‌ها، کم‌کردن سرعت و شنیدن صدای جنگل. همین کارکرد باعث شده است که تجربه بازدید از آن، بیشتر به زندگی روزمره مردم جاده نزدیک باشد تا یک گشت پرزرق‌وبرق توریستی. و همین صمیمیت، یکی از دلایل ماندگاری‌اش است.

برای مخاطبی که به دنبال جنگلی خوش‌مسیر و قابل‌برنامه‌ریزی است، جوارم پاسخ روشن و بی‌حاشیه‌ای دارد: سبزی، خنکی، دسترسی و امکان توقف. اگر قرار باشد تصویری خلاصه از آن ساخته شود، باید گفت جنگلی است که از دل جاده، آرامش را بیرون می‌کشد و در اختیار مسافر می‌گذارد.

چرا جنگل جوارم برای سفرهای شمال این‌قدر محبوب شده است؟

محبوبیت جوارم از جنس مقصدهای پرهیاهو نیست. اینجا نه قرار است با صف طولانی ورود روبه‌رو شوید و نه با برنامه‌ای شلوغ و تجاری. جذابیت اصلی‌اش در دسترس‌بودن و آرام‌ماندن است. مسافرانی که از جاده تهران-فیروزکوه عبور می‌کنند، بعد از ساعت‌ها رانندگی به نقطه‌ای می‌رسند که می‌شود ماشین را کنار گذاشت، چند دقیقه‌ای در هوای خنک ایستاد و اجازه داد بدن از فشار سفر جدا شود. همین امکان ساده، برای خیلی‌ها به اندازه یک جاذبه بزرگ ارزش دارد.

از سوی دیگر، جوارم به‌خاطر شرایط فضای باز و حریم سبز اطرافش، برای پیک‌نیک‌های خانوادگی هم جذاب است. خانواده‌هایی که بچه کوچک دارند یا گروه‌هایی که به‌دنبال توقفی کوتاه و بی‌دردسر هستند، معمولاً اینجا را ترجیح می‌دهند؛ چون از یک‌سو جنگل را دارند و از سوی دیگر، لازم نیست برای رسیدن به چشم‌انداز دلخواه، از مسیرهای سخت و طولانی عبور کنند. همین توازن، امتیاز مهم جوارم در مقایسه با بعضی جنگل‌های بکرتر شمال است.

نکته مهم دیگر این است که جوارم را باید در نسبت با سفر شمال دید. بسیاری از مقصدهای جنگلی مازندران یا بسیار معروف‌اند و در روزهای تعطیل شلوغ می‌شوند، یا آن‌قدر دور و دشوارند که برنامه‌ریزی برای خانواده‌ها سخت می‌شود. جوارم در میانه این دو قرار می‌گیرد؛ هم سبز و جنگلی است، هم دسترسی مناسبی دارد، هم برای سفر یک‌روزه جواب می‌دهد. همین ویژگی‌ها باعث شده است که در ذهن مسافران، به‌عنوان مقصدی کم‌دردسر و قابل‌اعتماد بماند.

در مقایسه با برخی مقصدهای جنگلی که برای رسیدن به آن‌ها باید از جاده‌های پیچ‌درپیچ و ناهموار گذشت، جوارم انتخابی معقول‌تر برای سفرهای آخر هفته است. همین عقلانیت در انتخاب مقصد، گاهی بیش از هر توصیف شاعرانه‌ای اهمیت دارد. سفر وقتی خوب پیش می‌رود که مسافر از قبل بداند چه چیزی در انتظارش است؛ و جوارم دقیقاً همین حس اطمینان را منتقل می‌کند.

اگر مقصدی لازم باشد که هم استراحت بدهد، هم هزینه و زمان سفر را کنترل کند و هم حال‌وهوای شمال را زنده نگه دارد، جوارم از گزینه‌های جدی است. به‌ویژه برای کسانی که از جاده وارد مازندران می‌شوند، این جنگل می‌تواند بهترین نقطه برای شکستن خستگی مسیر باشد. در چنین سفرهایی، حتی پنج دقیقه ایستادن زیر درختان هم حال و هوای روز را عوض می‌کند.

در جنگل جوارم چه می‌بینیم و چه کارهایی می‌شود انجام داد؟

جوارم از آن جاهایی نیست که برای دیدنش لازم باشد فهرست بلندبالایی از جاذبه‌ها در ذهن بچینید. لذت اصلی‌اش در خود فضاست: راه رفتن آرام زیر درختان، پیدا کردن یک نقطه هموار برای نشستن، گوش‌دادن به صدای باد و تماشای نور شکسته‌ای که از میان شاخ و برگ‌ها می‌افتد. اگر قرار باشد تجربه بازدید از این جنگل در یک جمله خلاصه شود، باید گفت جوارم بیشتر از آن‌که دیده شود، حس می‌شود.

برای پیاده‌روی سبک، این جنگل انتخابی مناسب است. مسیرها معمولاً آن‌قدر دشوار نیستند که برنامه سفر را سنگین کنند و همین باعث می‌شود خانواده‌ها هم بتوانند از آن استفاده کنند. قدم‌زدن در سایه‌سار، عکاسی از بافت سبز، ثبت تصویر خودروها در امتداد جاده جنگلی و پیدا کردن گوشه‌ای خلوت برای چای و ناهار، از رایج‌ترین کارهایی است که مسافران اینجا انجام می‌دهند. این نوع استفاده، با روح مقصد هم هماهنگ است؛ چون جوارم اساساً برای مکث‌های کوتاه اما باکیفیت ساخته شده.

برای عکاسی، صبح زود و حوالی عصر، زمان‌های بهتری هستند. در این ساعت‌ها، نور نرم‌تر است و رطوبت جنگل با مه خفیفی که گاهی در فضای سوادکوه دیده می‌شود، تصویر را جذاب‌تر می‌کند. در فصل‌های بارانی نیز بافت خاک، برگ‌های خیس و لایه‌های تیره و روشن درختان، قاب‌های طبیعی خوبی می‌سازند؛ البته به شرط آن‌که کفش مناسب و احتیاط کافی همراه باشد.

در برخی سفرها، جوارم فقط نقش یک توقف کوتاه را بازی می‌کند؛ اما اگر کسی بخواهد زمان بیشتری بماند، امکان برنامه‌ریزی برای یک نیم‌روز آرام هم وجود دارد. در چنین حالتی، بهتر است غذا، زیرانداز، کیسه زباله و لوازم ضروری از قبل آماده شده باشد. این جنگل به‌خاطر ماهیت طبیعی‌اش، بیشتر برای استفاده مسئولانه و کم‌نویز مناسب است تا برگزاری برنامه‌های پرصدا و شلوغ.

درباره کمپ، باید واقع‌گرایانه نگاه کرد. وجود فضای جنگلی به‌معنای مناسب‌بودن خودکار برای شب‌مانی نیست. رطوبت، کاهش دما، دسترسی شبانه و وضعیت امنیت و آرامش فضا باید سنجیده شود. بنابراین اگر هدف، اقامت طولانی‌تر باشد، معمولاً گزینه‌های اقامت نزدیک به جنگل انتخاب مطمئن‌تری هستند. در عوض، برای پیک‌نیک روزانه و توقف جاده‌ای، جوارم امتیازهای واضحی دارد.

نکته‌ای که نباید از آن گذشت، حضور هوای خنک و مرطوب سوادکوه است. این خنکی در بسیاری از روزها حتی از چند کیلومتر دورتر هم محسوس می‌شود و هنگام ورود به محدوده جنگل، به‌خوبی خودش را نشان می‌دهد. همین تفاوت دمایی است که سفر را از جاده جدا می‌کند و به تجربه‌ای حسی‌تر می‌برد.

در میان مقصدهای شمالی، جوارم شاید مثل جنگل دالخانی رامسر پرآوازه نباشد، اما به‌خاطر دسترسی خوب و موقعیت جاده‌ای‌اش، برای بسیاری از سفرها کاربردی‌تر است. برای مخاطبی که مقصدی آرام، سبز و بی‌تکلف می‌خواهد، همین کاربردی‌بودن یک امتیاز جدی است.

از نظر خدمات جانبی، بهتر است انتظار امکانات کامل یک مجموعه تفریحی بزرگ را نداشته باشید. جوارم یک فضای طبیعی است و باید با منطق طبیعت‌گردی با آن برخورد کرد. آب، خوراکی، زیرانداز و آمادگی برای تغییر هوا را باید از قبل در نظر گرفت. اگر قرار باشد انتخاب بین مقصدی شلوغ با امکانات زیاد و مقصدی طبیعی با آرامش بیشتر باشد، جوارم معمولاً برای گروه دوم جذاب‌تر است.

همین‌جا لازم است یک پیشنهاد عملی هم مطرح شود: اگر برنامه سفر فراتر از چند ساعت است، بررسی گزینه‌های ویلا شمال می‌تواند سفر را منظم‌تر کند؛ به‌خصوص برای خانواده‌هایی که می‌خواهند بعد از گشت جنگلی، شب را در اقامتگاهی نزدیک و راحت بگذرانند. این انتخاب، سفر به جوارم را از یک بازدید کوتاه به یک آخرهفته کامل تبدیل می‌کند.

اقامت نزدیک جنگل جوارم؛ چه گزینه‌ای به‌صرفه‌تر است؟

برای اقامت نزدیک جوارم، معمولاً ویلاها، کلبه‌ها و اقامتگاه‌های روستایی اطراف سوادکوه و زیرآب انتخاب‌های منطقی‌تری هستند. این محدوده از یک‌سو به جنگل نزدیک است و از سوی دیگر، به خدمات روزمره هم دسترسی بهتری دارد. برای سفر خانوادگی، اقامتگاهی که امکان پارک، فضای خلوت و دسترسی آسان به جاده داشته باشد، معمولاً ارزش بیشتری از محل‌های دورافتاده و سخت‌دسترس دارد.

اگر سفر با هدف استراحت و جابه‌جایی سبک انجام می‌شود، اقامت در جوارم یا اطراف آن می‌تواند ارتباط مسافر را با طبیعت حفظ کند؛ بدون آن‌که نیاز باشد هر روز مسیر طولانی طی شود. در این نوع برنامه‌ها، رزرو زودتر اهمیت دارد، چون در تعطیلات و فصل‌های پرتقاضا، گزینه‌های مناسب سریع‌تر پر می‌شوند. برای همین، برنامه‌ریزی اقامت را باید بخشی از خود سفر دانست، نه تصمیمی فرعی.

از نگاه عملی، اقامت در این محدوده یک مزیت مهم دارد: می‌شود صبح زود، قبل از شلوغی و گرم شدن هوا، به جنگل رفت و عصر را در آرامش اقامتگاه گذراند. چنین برنامه‌ای برای خانواده‌ها و حتی گروه‌های دوستانه، تعادل خوبی بین گشت‌وگذار و استراحت ایجاد می‌کند. در همین نقطه است که سفر به جوارم از یک بازدید کوتاه، به تجربه‌ای کامل‌تر تبدیل می‌شود.

برای کسانی که سفر ترکیبی شمال در ذهن دارند، اقامت نزدیک جوارم فقط برای خوابیدن نیست؛ بخشی از کیفیت سفر است. نزدیکی به جنگل، کاهش زمان رفت‌وآمد و امکان مدیریت بهتر برنامه روزانه، در نهایت باعث می‌شود انرژی بیشتری برای دیدن جاهای اطراف بماند. در سفرهای خانوادگی، همین صرفه‌جویی در زمان و خستگی، تفاوت زیادی ایجاد می‌کند.

در کنار جوارم، گزینه‌های دیگری هم در سوادکوه و مسیرهای نزدیک وجود دارند که می‌توانند سفر را کامل‌تر کنند. به‌ویژه اگر اقامتگاه با دسترسی مناسب و فضای آرام انتخاب شود، سفر جنگلی رنگ و بوی دیگری پیدا می‌کند. به همین دلیل، انتخاب محل ماندن را نباید فقط بر اساس قیمت سنجید؛ نزدیکی به مسیر، امنیت، امکانات و کیفیت خواب هم به همان اندازه مهم‌اند.

بهترین فصل سفر به جنگل جوارم چه زمانی است؟

اگر بخواهیم جوارم را در بهترین نسخه‌اش ببینیم، بهار و اوایل پاییز زمان‌های برتری هستند. در بهار، سبزی جنگل تازه‌تر و روشن‌تر است، هوا هنوز سنگین نشده و رطوبت، حس خوشایندتری دارد. اوایل پاییز هم با رنگ‌گرفتن تدریجی برگ‌ها، چهره جنگل عوض می‌شود و نور کم‌رمق‌ترِ این فصل، بافت درختان را دیدنی‌تر می‌کند.

تابستان در جوارم لزوماً نامناسب نیست، اما رطوبت و گرما می‌تواند در برخی روزها تجربه را کمی سنگین کند. با این حال، برای کسانی که مقصدشان بیشتر توقف کوتاه و فرار از گرمای مسیر است، همین خنکی نسبی هم جذاب است. زمستان، وجه دیگری از جنگل را نشان می‌دهد؛ خلوت‌تر، سردتر و گاهی لغزنده‌تر. این فصل برای بازدید، احتیاط بیشتری می‌خواهد، به‌خصوص اگر بارندگی یا یخبندان در راه باشد.

در سفر به شمال، فقط فصل مهم نیست؛ زمان حرکت در روز هم اهمیت دارد. برای جوارم، صبح زود یا ساعات پایانی عصر معمولاً دلپذیرتر است. نور بهتر است، هوا قابل‌تحمل‌تر است و شلوغی احتمالی هم کمتر می‌شود. این نکته شاید ساده به نظر برسد، اما در کیفیت عکس‌ها، آرامش توقف و حس کلی بازدید اثر مستقیم دارد.

برای علاقه‌مندان به مقصدهای جنگلی مشابه، دیدن پارک جنگلی نور مازندران هم می‌تواند مقایسه جالبی بسازد؛ به‌ویژه برای کسانی که می‌خواهند بین فضای خانوادگی و جنگل دسترس‌پذیر، انتخابی آگاهانه‌تر داشته باشند.

برای تصمیم‌گیری دقیق‌تر، باید به وضعیت جاده هم توجه کرد. بارندگی‌های شمال می‌توانند سطح مسیر را لغزنده کنند و مه یا باران، دید را پایین بیاورد. پس حتی اگر فصل مناسب باشد، شرایط روز سفر تعیین‌کننده است. جوارم مقصدی نیست که بدون توجه به آب‌وهوا به آن رفت و از آن انتظار یک بازدید بی‌دغدغه داشت؛ همین‌جا است که تجربه سفر اهمیت پیدا می‌کند.

در مجموع، اگر هدف ثبت یک تصویر سبز و زنده از جنگل باشد، بهار بهترین انتخاب است؛ اگر آرامش و هوای مطبوع مهم‌تر باشد، اوایل پاییز هم رقیب جدی است. اما برای هر دو فصل، برنامه‌ریزی و ساعت حرکت صحیح، اهمیت بیشتری از تصمیم‌های شتاب‌زده دارد.

برای سفر به جنگل جوارم چه لوازمی همراه داشته باشیم؟

جوارم از آن مقصدهایی است که وسایل درست، کیفیت تجربه را کاملاً عوض می‌کنند. کفش مناسب پیاده‌روی، آب آشامیدنی، لباس سبک اما لایه‌ای، زیرانداز، کیسه زباله و اگر قصد ماندن تا عصر دارید، چراغ‌قوه یا چراغ همراه، از ضروری‌ترین چیزها هستند. در جنگلی با این میزان رطوبت، کفش و لباس درست فقط راحتی نیست؛ بخشی از ایمنی سفر است.

اگر برنامه پیک‌نیک در پیش است، بهتر است غذا و خوراکی‌ها از قبل آماده شوند تا زمان بازدید صرف تهیه نیازهای اولیه نشود. آفتاب‌گیر یا کلاه، کرم ضدآفتاب و یک لایه لباس اضافه هم می‌تواند مفید باشد؛ چون در شمال، تغییر هوا همیشه سریع‌تر از آن چیزی است که روی نقشه دیده می‌شود. برای خانواده‌هایی که کودک همراه دارند، این نکات اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

کیسه زباله از همه وسایل مهم‌تر است؛ نه فقط برای نظم شخصی، بلکه برای احترام به طبیعت. جنگل جوارم با همین رفتارهای کوچک حفظ می‌شود. گردشگری مسئولانه در چنین جاهایی یک توصیه تشریفاتی نیست، بلکه شرط دوام مقصد است. هر مسافری که زباله‌اش را با خود برمی‌گرداند، در واقع بخشی از آینده جنگل را نگه می‌دارد.

در روزهای مرطوب یا بارانی، لباس و کفش باید بیش از هر چیز ضدلغزش و راحت باشند. برای بازدیدهای کوتاه، سبک‌بار بودن مزیت بزرگی است؛ اما سبک‌بار بودن نباید به معنای بی‌توجهی به تغییرات آب‌وهوا باشد. جوارم از آن جاهایی است که اگر هوا ناگهان نمناک‌تر شود، نبود لباس مناسب سریع حس می‌شود.

در نتیجه، بهترین رویکرد برای این سفر، بسته‌چینی هوشمندانه است: نه وسایل اضافی و دست‌وپاگیر، نه بی‌برنامگی. این تعادل کوچک، باعث می‌شود خود طبیعت بیشتر دیده شود و تمرکز سفر از حاشیه‌ها برداشته شود.

مسیر دسترسی به جنگل جوارم از تهران و شهرهای اطراف

رایج‌ترین مسیر برای رسیدن به جوارم، حرکت از تهران در جاده فیروزکوه و ورود به محدوده سوادکوه است. بعد از رسیدن به زیرآب، باید با استفاده از نشانه‌های محلی و نقشه، مسیر جاده جوارم را پیدا کرد. همین نزدیکی به محور اصلی، باعث شده است که مقصد برای سفرهای خودرویی بسیار راحت‌تر از بسیاری جنگل‌های پراکنده شمال باشد.

در این مسیر، کیفیت رانندگی مهم است؛ به‌خصوص اگر سفر در روزهای شلوغ، بارانی یا مه‌آلود انجام شود. جاده فیروزکوه خودش بخشی از لذت سفر است، اما در عین حال به تمرکز و احتیاط نیاز دارد. برای کسانی که از تهران یا شهرهای اطراف حرکت می‌کنند، این مسیر معمولاً آشنا و قابل‌پیش‌بینی است و همین موضوع، برنامه‌ریزی را ساده‌تر می‌کند.

برای جهت‌یابی دقیق‌تر، استفاده از سرویس نقشه داخلی سایت بهتر از اتکا به حدس و شنیده‌هاست؛ چون وضعیت راه، پیچ‌های فرعی و نشانه‌های جاده‌ای ممکن است در زمان سفر تغییر کرده باشند. همچنین پیش از حرکت، بررسی شرایط جوی و وضعیت ترافیک جاده فیروزکوه توصیه می‌شود، به‌خصوص در آخر هفته‌ها و تعطیلات.

اگر سفر ترکیبی در برنامه باشد، می‌توان مسیر را با جاذبه‌های شاخص سوادکوه و اطراف آن کامل‌تر کرد. پل ورسک یکی از مهم‌ترین نشانه‌های همین محور است و برای خیلی از مسافران، عبور از کنار آن بخشی از هویت سفر به شمال محسوب می‌شود. همچنین در ادامه مسیر یا در برنامه‌های مکمل، روستای آلاشت هم می‌تواند برای کسانی که به سکونتگاه‌های مرتفع و چشم‌اندازهای خاص علاقه دارند، انتخاب جذابی باشد.

در خود جوارم، آنچه بیش از هر چیز ارزش دارد، رسیدن بدون پیچیدگی است. وقتی مقصدی در دل طبیعت اما نزدیک به محور اصلی قرار می‌گیرد، برای سفرهای کوتاه آخر هفته امتیاز بزرگی می‌سازد. جوارم دقیقاً از همین جنس است؛ هم راهش قابل مدیریت است، هم تجربه‌اش از یاد نمی‌رود.

اطلاعات تکمیلی و نکات مهم پیش از بازدید از جنگل جوارم

ساعت دسترسی اعلام‌شده برای جوارم 8 تا 20 در نظر گرفته شده است و شماره تماس ثبت‌شده نیز 01142458811 است. با این حال، در بازدیدهای طبیعت‌گردی همیشه بهتر است پیش از حرکت، آخرین وضعیت مسیر، هوا و دسترسی را دوباره بررسی کرد. طبیعت به جدول ثابت وفادار نیست و شرایط روز می‌تواند تجربه را تغییر دهد.

درباره هزینه ورودی، در منابع در دسترس، بلیت رسمی یا مبلغ مشخصی دیده نشده است؛ بنابراین بهتر است آن را به‌عنوان مقصدی با هزینه ورودی نامشخص یا بدون بلیت رسمی در نظر گرفت و هزینه‌های احتمالی را به خدمات جانبی، پارکینگ یا خریدهای مسیر محدود دانست. برای اطلاعات خدماتی، خود روستا و محدوده زیرآب تکیه‌گاه‌های بهتری از حدس‌زدن هستند.

از نظر رفتاری، این جنگل به احترام و سکوت نیاز دارد. رها نکردن زباله، روشن نکردن آتش در نقاط نامطمئن، پرهیز از ایجاد سروصدای اضافه و حفظ مسیرهای پاک، حداقل‌هایی هستند که هر مسافر طبیعت‌دوست باید رعایت کند. جوارم با همین ملاحظات ساده، همچنان می‌تواند یک مقصد آرام و سالم بماند.

برای ترکیب سفر، مقصدهای اطراف سوادکوه می‌توانند برنامه را پربارتر کنند. اگر علاقه به طبیعت‌های جنگلی و مقصدهای نزدیک به آب و سبزی دارید، تالاب میانکاله مازندران یا حتی مقصدهای جنگلی مشابه در شمال می‌توانند در فهرست سفر بعدی قرار بگیرند. این هم‌نشینی مقصدها کمک می‌کند مسافر فقط یک جنگل را نبیند، بلکه تصویر کامل‌تری از طبیعت شمال بسازد.

جمع‌بندی نهایی درباره جوارم روشن است: اینجا جنگلی برای توقف، نفس تازه‌کردن، پیک‌نیک کوتاه و تجربه‌ای کم‌دردسر از طبیعت مازندران است. نه آن‌قدر پرهیاهوست که آرامش را ببلعد، نه آن‌قدر دور از دسترس که برنامه‌ریزی را دشوار کند. برای سفرهای جاده‌ای، خانواده‌ها و کسانی که به‌دنبال مقصدی سبز و مطمئن در سوادکوه هستند، جوارم از انتخاب‌های قابل اتکا به شمار می‌آید.